Stella står i det

Mor til Stella er for sjuk til å jobbe, og familien har dårleg råd. Bestevenninna Rania er den einaste som veit korleis Stella har det. Stella vil ikkje at dei andre i klassen skal vite noko. Ho tel med skrekk ned dagane til bursdagen sin, for mor hennar har invitert alle til fest. Korleis skal det gå bra? Verst er det å skjule pengeproblema for Sofie og Ida, dei spør og grev. Sist var det joggeskoa som ikkje var nye og fine nok, men no har mor til Stella skaffa ho nye sko, og Stella gler seg til vise dei fram i gymmen.

Avsløringa

(10 DAGAR ATT)

Til onsdagsgymmen har eg dei nye joggeskoa i bagen. Dei ligg der liksom og dunkar, som to hjarte. Eg har nytt gymtøy også. Eller, ikkje nytt, da, men nytt for meg! Eg passar på å finna ein plass ikkje så altfor langt frå Ida og Sofie så dei skal sjå kva eg har med meg. Rania tek som vanleg på seg gymtøyet utan å seia noko. Ho har fortalt meg at namnet hennar betyr «ein som betraktar». Det vil seia ein som følgjer med utan å gjera noko. Ho fekk namnet fyrst da ho var eit halvt år eller noko, for foreldra ville bli kjent med ho fyrst. Det passar heilt sjukt bra. Stella betyr stjerne. Eg veit ikkje om det passar så bra, for eg føler meg vanlegvis ikkje som noka stjerne. Men i dag kjenner eg meg i alle fall litt skinande, i dei fine skoa og kleda. Eg er kalla opp etter ei dame i Canada. Ikkje tanta mi som bur der, men ei anna dame, som levde for leeeeenge sidan. Ho var ei sånn som ville at damer og jenter skulle få bestemme over sin eigen kropp. Det er veldig rart å tenkje på at det var sånn før i tida, men mamma har sagt at eg ikkje treng å tenkje så mykje på det før eg får mensen. Da skal ho fortelja alt. Eg er usikker på kva alt er, men det er sikkert ein heil del, kjenner eg mamma rett.

Eg skvett av høg latter og ser opp. Det er Sofie og Ida som står og ler og ser bort på meg, samtidig som dei ser på kvarandre og hevar augebryna.

– Kva skjer? spør eg.

– Så fine joggesko du har, seier Sofie, og dei begynner å le enda meir.

– Takk, seier eg, – eg hugsa endeleg å ta dei med. Sjukt gløymsk, eg hugsar aldri å ta med gymsko, akkurat som med hårfønar, ikkje sant, Rania? Eg må jo alltid låne din på vinteren, seier eg.

Rania nikkar.

Sofie og Ida sluttar å le, som om nokon klipper latteren av med saks.

– Du lyg, seier Ida.

Eg ser på Rania. Ho ser på meg med rynka panne og ristar svakt på hovudet, sånn som ho pleier.

– Det gjer eg vel ikkje, seier eg.

Det har blitt heilt stille i garderoben. Alle følgjer med på det som skjer.

– Eh jo, seier Sofie. – Mor di var jo og henta dei skoa der heime hos oss i går, det er skoa eg brukte i fjor.

Eg blir så brennheit i kinna at eg mest får lyst til å grine. Eg trudde mamma hadde vore på andre sida av byen sånn som ho pleier, ikkje i villastrøket rett oppi bakken her.

– Og eg veit at ho ikkje jobbar med tal, Stella, så du kan slutte å lyge om det med ein gong.  De har vel ikkje eingong råd til hårfønar, det er derfor du alltid låner av Rania eller har heilt kort hår.

Nå blir halsen min så tett at eg ikkje får trekt pusten. Korleis kan ho veta det?

Eg spring på do, smeller att døra og låser ho.

– Kva jobbar mora med, da? høyrer eg Ida spørja.

– Ho jobbar ikkje i det heile! seier Sofie og ler. Ingen andre seier noko.

Ingen andre ler.

Rania står sikkert med ryggen til og kler på seg gymtøyet utan at nokon legg merke til ho.

Eg skal ikkje vera med på nokon gymtime, det er heilt sikkert. Og bursdagsfesten er avlyst!

Eg opnar ikkje døra før eg høyrer at dei ramlar opp trappa til gymsalen. Rania står der og ser på meg.

– Ikkje bry deg om dei, seier ho. – Eller, drit i dei som om dei var ein do, som pappa pleier å seia.

– Men nå veit jo alle at mamma ikkje jobbar, og at eg berre går med ting som andre har gått med før meg!

Stemma mi får ein knekk når eg seier det. Ein sånn knekk som ei løvetann får viss ein klemmer på stilken. Da er ho øydelagt for alltid. Ho kan aldri reise hovudet att.

– Eg gjer også det. Pappa har aldri kjøpt ein einaste sko eller ei einaste jakke til meg, seier Rania og stryk meg over håret. Ho begynner å dele det inn i tre delar for å flette det, som ho ofte gjer viss eg er lei meg.

– Men du får jo klede frå kusinene dine, og ingen av dei går på skulen her. Dessutan er tanta di sjukt rik, så du får jo berre dei finaste Du er ikkje …

Det svimlar for meg idet eg skjøner kva eg er på veg til å seia, og eg må stø meg til veggen.

– Du er ikkje fattig! seier eg.

Eg seier ordet fattig som om det er noko av det verste eg har smakt.

– Men det speler inga rolle, seier Rania. – Du er den same inni!

– Det speler ei rolle for meg, seier eg og vrir meg unna midt i flettinga. Eg dreg med meg bagen og jakka og spring ut.

Eg tek definitivt tilbake det eg sa om at eg ikkje har noko imot å gå med det andre har gått med før meg.

EG HAR NOKO IMOT DET!!

 

Inne på eit mørkt rom 

Heile vegen heim tenkjer eg på alt eg skal seia til mamma. Korleis kunne du ta imot klede frå Sofie og dei? Eg kan ikkje gå med noko av det! INGENTING! Skjøner du ikkje kva slags TAPAR alle tenkjer at eg er? MAMMA! Kvifor kan du ikkje vera litt normal? Berre bli frisk og jobbe?

Eg skal seia at det er heilt uaktuelt å feire bursdagen min, at vi må finna på ei unnskyldning alle trur på. Kanskje ikkje Canada-tur, men for eksempel Sverige, og så bur vi i kjellarbua eller noko heile helga, sånn at ingen ser oss.

Men når eg går inn døra heime, er det heilt stille. Skoa til mamma står i gangen.

– Mamma?

Ho svarar ikkje.

Eg treng ikkje akkurat leite for å skjøna kor ho er.

 

Ho ligg i senga.

Sinnet mitt renn av meg på eit augeblikk.

Eg opnar forsiktig døra inn til soverommet hennar. – Eg må berre ligga her litt til, seier mamma.

Stemma hennar er kornete, raspete, hakkete, sånn som borken på eit grantre.

– Treng du noko? spør eg.

– Nei da, seier ho.  – Det står restar i kjøleskåpet.

Eg lukkar att døra så forsiktig eg kan, så ikkje mamma skal få enda meir vondt i hovudet.

Eg blir ståande og sjå inn i kjøleskåpet ei stund. Eg ser for meg at eg nok ein gong sit ved bordet og et middag heilt aleine. Eg mistar matlysta av tanken. Eg tek på meg skoa og jakka og går ut. Snart skal alle i blokka komma heim frå skule og jobb. Eg skal sitta her og helse på folk og lata som ingenting, eg.

Men når eg ser Rania komma gåande, smett eg inn. Skal ikkje ekte venner hjelpe kvarandre og seia ifrå når nokon er slemme? Skal ikkje ekte venner stå opp for kvarandre? Ho kunne ha sagt kva som helst til Sofie, berre ho hadde sagt noko. Eg har fått nok av «drit i det» eller «ikkje bry deg om det». Det er lett for ho å seia, ho som har ein pappa mange veit namnet på, og som er sånn som ho. Ingen har sagt noko stygt til ho nokon gong.

Eg set meg ved pulten og skriv ned alt i dagboka mi i staden. Og så riv eg ut sida med teikninga av skoa. Det hjelper litt.